Het groene monster

Op feestjes, borrels of andere get togethers – precorona tijden dus –trekt het verschijnsel ‘non-monogamie’ vaak de aandacht. Dus wanneer ik vertel dat ik niet monogaam ben, drommen de mensen om mij heen om vragen te stellen of hun mening te geven over dit onderwerp. Een steevaste reactie: “Dat zou ik nóóit kunnen, daar ben ik veel te jaloers voor.”


De eerste keer dat ik deze reactie kreeg, stond ik een beetje overrompeld de ander aan te gapen. Het verbaasde me dat mensen dachten dat polyamoreuze mensen, of mensen in non-monogame relaties, nooit jaloers zouden zijn. Natuurlijk zijn we, als ik zo vrij mag zijn voor iedereen te spreken, wel eens jaloers. Jaloezie is een menselijke emotie die denk ik iedereen wel zal herkennen. Maar wat mij nog meer verbaasde, was de opmerking ‘daar bén ik veel te jaloers voor’. Alsof het een persoonseigenschap is. Je bent jaloers, en niet: je voelt je jaloers. Dit is geen gevalletje ‘potato patato’, maar een werkelijk verschil in hoe je denkt over jaloezie. Een verschil wat effect heeft op hoe je omgaat met jaloezie.




Niemand is inherent jaloers. Jaloezie is een emotie, net als ‘verdrietig’ en ‘boos’ emoties zijn. De mate waarin we emoties voelen, hangt af van veel verschillende factoren. Zo kan je door je opvoeding makkelijker toegang hebben tot bepaalde emoties. Als jouw ouders vaak boos waren en dit de overheersende emotie binnen het gezin was, heb je waarschijnlijk geleerd dat boos zijn de manier is om je gevoelens te uiten. Hierdoor voelt boos zijn comfortabeler dan verdrietig zijn.


Hoe je over bepaalde constructen denkt, heeft ook invloed op de manier waarop je emoties uit. Als je bijvoorbeeld op bent gegroeid met het idee dat jaloezie een teken van liefde is en de afwezigheid van jaloezie laat zien dat iemand niet om je geeft, zal je misschien makkelijker ernaar handelen wanneer je zelf jaloezie ervaart. Jaloers gedrag wordt dan goed gepraat, omdat het communiceert dat je van iemand houdt. Ook een laag zelfbeeld kan meespelen in het ervaren van jaloezie. Door jezelf minder op waarde te schatten, voelt de bedreiging van anderen groter.


Jaloezie wordt omschreven als de emotie die je ervaart wanneer je het gevoel hebt dat jouw relatie met iemand bedreigd wordt door een derde partij[1]. Het is dus heel duidelijk gericht op twee personen: de persoon die je bij je wilt houden en de persoon die als bedreigend ervaren wordt. Jaloezie en afgunst zijn dan ook twee verschillende dingen: afgunst kan je voelen wanneer iemand iets heeft wat jij niet hebt. Bij jaloezie is er een duidelijke wisselwerking tussen in ieder geval drie personen. Jaloezie is menselijk en natuurlijk. Er is niks verkeerds aan je jaloers voelen: dit maakt je niet een beter of slechter persoon en dit maakt je ook niet “beter of slechter” in het hebben van non-monogame relaties of relaties in het algemeen. Maar, er is een duidelijk verschil in een emotie voelen en hiernaar handelen. Je copingstrategien, hoe je omgaat met je emoties, hebben dan ook wel invloed op je relatie(s).


Het paradoxale aan jaloers gedrag is dat het vaak precies datgene wat je probeert te voorkomen als effect heeft: je probeert iemand bij je te houden, maar het jaloerse gedrag drijft iemand juist verder bij je vandaan. Vaak wordt ons gedrag destructief wanneer we blindelings handelen naar onze jaloerse gevoelens, maar dit hoeft niet: er zijn betere en meer constructieve manieren om met jaloezie om te gaan. Wil je hierover meer lezen? In mijn blogpost Omgaan met jaloezie (binnenkort op de website) geef ik je een paar tips. De eerste stap in het omgaan met jaloezie, is jaloezie zien voor wat het is: een emotie. Emoties komen en gaan. En hoe overweldigend ze ook kunnen voelen, er zijn manieren om niet helemaal meegesleurd te worden in de rollercoaster die jaloezie teweeg kan brengen.

[1] Leavy, R. L., (2018). The jealousy cure: Learn to trust, overcome possessiveness & save your relationship. Oakland, California: new Harbinger Publications.